أبو المحاسن الحسين بن الحسن الجرجاني
10
تفسير گازر ( جلاء الأذهان وجلاء الأحزان ) ( فارسى )
خداى را دفع نكند فرزند عذاب باز ندارد ايشان كه برين اعتماد نمودند و اين حساب بر گرفتند ايشان وقود و آتش انگيز دوزخاند چنان كه آل و اتباع فرعون چون عذاب و عقاب خداى بديشان رسيد مال و ملك ايشان ايشانرا غنا نكرد پس خوى و عادت اينجماعت همچون عادت آل فرعون است و كسانى كه از پيش ايشان بودند تكذيب كردند آيات ما را و آن را بدروغ داشتند و تصديق نكردند تا لا جرم خداى تعالى ايشان را بدروغ ايشان بگرفت و بگناه ايشان مؤاخذه كرد در دنيا و در آخرت بعذابشان مبتلا كرد و عقاب خداى سختست و او عقوبت سخت كند چنان كه رحمت او واسعست و نعمت او عامّ . [ سوره آلعمران ( 3 ) : آيات 12 تا 13 ] قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَ تُحْشَرُونَ إِلى جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمِهادُ ( 12 ) قَدْ كانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتا فِئَةٌ تُقاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ أُخْرى كافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ وَ اللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشاءُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصارِ ( 13 ) بگو اى محمّد كافران را كه زود باشد كه بر شما غلبه كنند و شما مغلوب گرديد در دنيا و در آخرت شما را حشر با دوزخ كنند و بدوزخ برند و بد بستريست دوزخ و بد جائيست آن كافران را ، اينجا مقهور باشيد و آنجا معذّب نه دنيا داشته باشيد و نه آخرت : خسر الدنيا و الآخرة ، مقاتل گفت كه : اين كافران مشركان مكّهاند چون اين آيت آمد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : انّ اللّه تعالى غالبكم و حاشركم الى جهنّم ، و دليل برين قوله تعالى ؛ سيهزم الجمع و يولّون الّدبر ، عبد الله عباس گفت كه : جهوداناند چون رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روز بدر مشركان را غلبه كرد جهودان گفتند : بخداى كه اين آن پيغمبرست كه ما را در توراة وعده كردهاند و ما نعت و صفت او در كتاب يافتهايم و رايت او منصور است و مردود نيست و خواستند تا به دو ايمان آورند چون روز احد اصحاب رسول را نكبتى رسيد شكّ آوردند گفتند : اين مرد نه آن پيغمبر است كه ما گمان برديم و ايمان نياوردند و از ميان ايشان و رسول عهدى بود تا بمدّتى پيش از اجل آن عهد تباه كردند و كعب اشرف با شصت سوار از جهودان مكّه آمدند با نزديك ابو سفيان و با او عهد بستند كه دست يكى دارند در حرب رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم آنگه با مدينه آمدند خداى تعالى در حقّ ايشان اين آيت فرستاد